1. Í upphafi var endirinn
Stundum er gott að taka augnablik til að íhuga hvernig maður komst þangað sem maður er hverju sinni. Því miður vill yfirleitt svo til að þessi hentugu augnablik fylgja ekki okkar mestu sigrum, heldur virðast þau oftast spretta upp þegar maður er fastur á stöðum eins og Marokkó, og það á að kjöldraga mann fyrir að hrækja framan í eina manninn í fimm kílómetra radíus sem talar eitthvað siðmenntað tungumál og kalla móður hans vændinskonu.
Það er í svipuðum anda sem ég finn þetta augnablik til að líta um öxl. Að vísu er ég á Írlandi en ekki í Norður-Afríku, og tildrögin eru svo sem önnur, en það virðast ómerkileg smáatriði akkúrat núna.
Ég veit ekki hversu margir vita af því, en riverdans er gömul bardagauppstilling. Jú, í dag hafa allir gaman af að sjá rauðhært fólk í grænum fötum standa á einum fæti, en þegar nær er að gáð skín miskunnarleysi og illa tamin grimmd gegnum hvert spor. Fyrir svo lítið sem hundrað árum ráfuðu hópar dansandi villimanna um grænar sveitir Írlands eins og víkingarnir um úthöfin forðum.
Þetta kann að hljóma ótrúlega, en er jafn satt og að ég stend við Parnell-minnismerkið á O'Connel stræti, og það eina sem stendur á milli mín og línudansandi múgsins er brennandi ruslatunna. Írinn er óvanur eldi, og forðast hann mjög, og þó að rónamaturinn brenni ekki að eilífu hef ég smá stund til að rifja upp hvernig ég komst hingað.
2. Engiferbörnin
Þegar ég steig loks um borð í flugvélina til Írlands var ég þónokkuð drukkinn. Síðustu ár hef ég prófað mig áfram á þessu sviði og hef komist að því að besta leiðin til að fara um borð í flugvél er að vera ekki alveg viss á hvað maður heitir og vera eins nálægt því að þurfa að skríða á fjórum fótum og hægt er. Það er eitthvað við þrjátíu þúsund fet sem fer einkar vel með fullkominni blekun.
Þetta gilti tvöfalt um Írlandsflugið. Um leið og ég áttaði mig á að vélin var fullbókuð og að einu farþegarnir um borð voru ég, tveir villtir Frakkar og ein írsk fjölskylda byrjaði ég að drekka eins og mér væri borgað fyrir það. Ég hef gaman af mörgum hlutum, en að eyða tveim tímum í að hlusta á þrettán ára gamlan strákfjanda með fjólubláar strípur tala um besta vin sinn Jesú er ekki einn af þeim.
Að taka kaþólska trú bara til að þurfa ekki að nota smokka er freistandi hugmynd þar til maður lendir í svona löguðu.
Sem betur fer aumkuðu flugfreyjurnar sig yfir mig og héldu mér meðvitundarlausum með reglulegum vodkagjöfum, samkvæmt ítarlegum leiðbeiningum mínum. Ég slapp við Jesú í þetta skipti, en leið í staðinn eins og lítillega mygluðu viskustykki á flugvellinum í Dublin. Það var þess virði. Fyrirgefning og kærleikur eru fyrir annað fólk, og það er hvort eð er miklu skemmtilegra að fara drukkinn gegnum toll og vegabréfatékk en ekki; maður getur krafist vegabréfastimplunar og sagt brandara um rauðhært fólk og kartöflur.
Að minnsta kosti ef maður lendir á öðrum tollara en ég. Maðurinn var voðalega viðkvæmur fyrir kartöflusamanburðinum, og sýndi ófagmennsku sína í verki. Að setjast niður verður ekki spennandi út vikuna.
3. Dansað og grátið
Dagurinn hafði að mestu farið í vitleysu, eins og að skoða kastala og gamlar brýr, svo ég var feginn þegar þorstinn gerði vart við sig rétt á undan skjálftanum. Írinn er kannski rauðhærður, en hann hefur alltaf sýnt hinum drekkandi manni ítrasta skilning í formi fjölmargra öldurhúsa.
Ég drakk Guinness og talaði óskýrt til að falla í hópinn, en framandi hárlitur minn styggði fólkið.
Seinna kíkti ég á gamansýningu á efri hæðinni, en það gekk ekki mikið betur. Írinn er óskýr edrú, og enginn grínisti sem hefur einhverja hugmynd um hvað hann er að gera fer á svið edrú. Mér leiddist, og fór niður að dansa fyrir bjórpening. Það er gamalt sjóaratrikk sem virkar í hverri höfn; aðalatriðið er að mjaðmahnykkurinn sé þokkafullur.
Dansinn gerði mig þyrstann, og ég settist með nýjan bjór hjá einu dökkhærðu stelpunni á staðnum. Hún var frá Þýskalandi, svo ég fór að tala um seinna stríð og helförina. Ég var á áttunda bjór, og þetta virtist það rétta í stöðunni.
Hvorugur afi minn var í útrýmingarbúðunum, og ef þeir hafa raðnúmer tattúveruð á sig er það af einhverri annarri ástæðu, en það er ekki sagan sem hún fékk að heyra. Hún var ung, saklaus og vissi ekki hvernig best væri að bregðast við, svo hún fór að kjökra og biðjast afsökunar.
,,Svona, svona. Þetta er búið og gert,'' fullvissaði ég hana um, og klappaði henni á bakið, ,,en þú getur bætt fyrir þetta allt saman.''
Hún grét á meðan. Það hefur aldrei komið fyrir mig áður... mér líkar þegar þær gráta.
4. Númer eitt
Það var um þrjú leytið sem ég fór inn á fyrsta bar dagsins. Þetta var lítill staður, en hafði gott orð á sér fyrir ódýrt heimabrugg. Svo var hann næstum tómur, það voru aðeins örfáar hræður úti í horni og gamall maður við barinn. Ég kann að meta það; dagdrykkja er ekki hópíþrótt.
Fyrstu mistök voru að horfa ekki bara í glasið. Gamli maðurinn við barinn virtist taka við athygli eins og kaktus við vatni og kynnti sig með sterkum suðurríkjahreim: ,,Ég drap tuttugu skrælingja í Nam.''
Það verður aldrei sagt um kanann að hann kunni ekki að byrja samræður. Áhugi minn var vakinn og ég virti manninn fyrir mér. Hann var hvíthærður, leit út fyrir að vera um sextugt, og var klæddur í ljósblá þriggja hluta jakkaföt. Þetta gæti svo sem staðist.
,,Helvítin skutu mig að lokum í fótinn.'' hélt hann áfram og dró buxnaskálmina upp að nára til staðfestingar. Ég hef svo sem enga öskrandi reynslu af skotsárum, og er ekki dómbær um hvernig þau líta út, en það var skemmtilegra að trúa honum en ekki. Ég ákvað að brosa varlega til að sjá hvort það væri í lagi. Það var það, svo við tókum spjall.
Hann var áhugaverður kall; hafði verið út um allt með hernum, vann hjá Bandaríska sendiráðinu í bænum og var bilaðri en sjö vistmenn á Kleppi. Það sýndi sig ágætlega þegar hann kláraði bjórinn sinn, teygði sig í byssuhulstur í handakrikanum og skaut vodkaflösku til að ná athygli barþjónsins.
Ég var enn óvanur svona heimsborgaraháttum og henti mér á gólfið. ,,Hafðu ekki áhyggjur,'' sagði hann, ,,ég hef diplómatíska friðhelgi. Þeir þekkja mig hérna.'' Það var rétt. Hræðurnar í horninu litu ekki einu sinni upp, og barþjónninn var snöggur með næsta glas, enda fagmaður. Ég sá að ég gat lært mikið af þessum manni.
Á sjötta bjór rétti hann mér hvítt nafnspjald sem á stóð aðeins talan einn. ,,Þetta er síminn minn. Ef þú lendir í veseni skaltu ekki hika við að hringja, ég sendi landgönguliða eins og skot. Við hvítu mennirnir verðum að standa saman.''
Ég kláraði bjórinn og þurfi að pissa. Það voru þónokkrir klukkutímar liðnir, og staðurinn tekinn að fyllast af kartöflum. Þegar ég var að svo mér eins og siðuðu fólki sæmir heyrði ég nokkra skothvelli í röð og hugsaði mér gott til glóðarinnar.
Annað kom á daginn. Hermaðurinn hafði lent upp á kant við steggjaveislu, og stóð nú uppi á borði og skaut handahófskennt inn í fjöldann á milli þess sem hann öskraði ,,Diplómatísk friðhelgi!'' og reyndi að fá loftárás á staðinn gegnum farsíma.
Nú þegar lá maður í gulum kjúklingabúning í valnum og hélt um magann meðan hann gaggaði af sársauka. Þetta var slæmt ástand, og enginn staður fyrir sætan hvítan strák. Ég greip jakkann minn og töskuna og hljóp út sönglandi bandarískja þjóðsönginn til að lýsa yfir stuðningi mínum við þessa múgstjórnun. Í landi þar sem vopnaburður er ólöglegur er maðurinn með skammbyssuna kóngur.
5. Alein í myrkrinu
Sumir dagar eru betri en aðrir, og dagurinn þegar ég uppgötvaði að Temple Bar er ekki einn bar, heldur heilt hverfi sem samanstendur af litlu öðru var með þeim betri. Vissulega er gaman að skoða söfn og þjóðminjar, en það er fegurð í glasi af Guinness sem er ekki á neinu safni. Djúp, heillandi fegurð sem maður þarf góðan tíma til að melta.
Þess vegna er ekki gaman þegar slík fegurð er trufluð. Maður þarf að byrja alveg upp á nýtt í slíkum tilfellum.
Við hliðina á mér sat ung stelpa, niðurlút á svip og lystarlaus á að líta. Hún sagðist vera írsk, sem ég vissi að var lygi því ég sá votta fyrir dökkri hárrótinni, en mig langaði að prófa svo ég hafði ekki orð á því.
,,Það er kærastinn minn,'' sagði hún og fékk sér annan sopa, ,,hann er fluttur til Spánar og það gengur ekki vel hjá okkur.'' Ég er ekki óviðkvæmur fyrir svona aðstæðum, svo við duttum í það saman, enda er það eina leiðin til að taka á svona vandamálum.
Eftir þónokkra bari fundum við okkur fyrir utan bíó. Blikkandi ljósin virkuðu lokkandi, svo við fórum inn. Það var aðeins eftir á að ég mundi að jarðeplunum er illa við kvikmyndir; þau halda að myndirnar á tjaldinu séu alvöru og líkar aðeins við rólegustu náttúrulífsmyndir.
Við fórum ekki á rólega náttúrulífsmynd, og því er engin furða að við urðum fyrir talsverðum valkvíða þegar kom að því að velja sætin; við vorum ein í rúmlega tvö hundruð manna salnum.
,,Verst að ég á kærasta,'' sagði hún og glotti, ,,annars gætum við riðið í bíó.''
,,Já, svekkjandi. Svo...'' svaraði ég um leið og ljósin slökknuðu og færði hendi á rassinn hennar, ,,ég heyri að þið eigið í vandræðum.''
Hún grét ekki, og ég kunni ekki við að biðja hana um það. Synd.
6. Særingarmaðurinn
Það var kominn tími til að yfirgefa staðinn. Langafi minn var kominn af rottum, við getum fundið svona hluti á okkur. Það sem ég vissi ekki ennþá var af hverju... en barþjónarnir gerðu það. Þeir finna svona hluti á sér, enda eru þeir fagmenn. Maður sem á pening, eða ágætis skópar, er velkominn í þeirra húsum. Skórnir mínir voru gamlir og illa lyktandi, en verra en það var að bankareikningurinn minn var tómur.
Þar sem ég var ekki lengur velkominn á barnum tók ég til götunnar. Hún sér um sína, enda var ég ekki búinn að vera þar lengi þegar ég hitti gamlann prest með staf sem sagðist geta reddað þessu: ,,Ekkert mál, það eru til fullt af særingarþulum fyrir þetta. Mig vantar bara bankakort.''
Við hömruðum út smáatriðin og féllumst á að skipta ágóðanum til helminga.
,,Venjulega þyrfti ég ungan prest líka,'' sagði hann þegar við komum að hraðbanka, ,,en ætli þetta reddist ekki. Spenntu bara greipar og lokaðu augunum meðan ég fer með þuluna.''
Þeir segja að allir ættu að taka þátt í góðri særingu einu sinni, og ég get samþykkt það; langflestir rokktónleikar áttu lítið í gamla manninn. Eftir smástund var þó eins og úr honum drægi kraft, svo ég opnaði augun. Viti menn, helvítið var að reyna að hlaupa í burtu með kortið mitt.
Eða, ja, skakklappast hratt í burtu með stafnum. Hann verður að fá stig fyrir tilraunina, en gamlir menn sem ganga við staf hafa lítið að gera í unga menn.
Ég hljóp til, reif stafinn af honum og hrópaði ,,Helvítið þitt!'' með ég hrinti honum í jörðina. ,,Það júðar mig enginn!'' öskraði ég, hló geðveikislega og lét stafshöggin dynja á honum milli orða: ,,Lestu! Ritninguna! Mína!''
Í kringum okkur hafði safnast dágóður hópur fólks, og það var ekki fyrr en ég tók mér smá pásu og sá hárlitinn þeirra að ég áttaði mig á að þau héldu ekki með mér. Á ýmsum stöðum í heiminum er vinsæl íþrótt að slá til gamalla kaþólskra presta, en miðbær Dublin er ekki einn þeirra.
Ég hélt fast í stafinn og tók á rás upp götuna.
7. Hlutir í nóttinni
Þannig kom það til að milli mín og riverdansandi múgsins var gömul stytta og brennandi ruslatunna. Öll sund voru lokuð, og ég spáði í að taka trú. Það ku vera vinsælt á svona stundum.
Allt í einu mundi ég eftir snarbilaða kananum og hringdi nær samstundis. Í kringum hann hljómuðu skothvellir, svo ég vissi að hann var í góðu skapi. Að fá riddaraliðið til hjálpar var þó ekki ókeypis.
,,Segðu frændi.''
Ég íhugaði samningaviðræður, ég var fullviss um að ég gæti fengið hann niður í þremenning með smá tíma og skjalli. En mér leist ekki á kartöflugarðinn; þau styggðust eldinn ekki jafn mikið og áður, og mig langaði ekki að vera á staðnum þegar þau uppgötvuðu kyndla, hvað þá Molotov-kokteila.
,,Frændi.''
Hann hló eins og vopnuðum mönnum einum er lagið og öskraði eitthvað um að redda þessu meðan hann skothvellirnir dundu í bakgrunni. Það var aðeins í meðallagi huggandi með mannfjöldann fyrir framan mig.
Eftir að hafa húkið bakvið bronsstyttuna í nokkrar mínútur meðan illa nærð andlitin færðust nær heyrði ég þó í bílvél í fjarska. Á þessum tíma kvölds keyra Írar aldrei bíl; viðurlögin við akstri undir áhrifum áfengis eru hörð. Viti menn, inn í mannfjöldann húrraði lítill herjeppi með nokkra unga menn innanborð sem hófu að skjóta yfir fjöldann.
Landgönguliðarnir eru ágætis fólk, og rugla ekki neitt með gúmmíkúlum þegar fjölmiðlarnir eru fjarri; eitthvað sem engiferbörnin vita af slæmri reynslu. Mannfjöldinn tvístraðist nær samstundis, og það að þurfti ekki að segja mér tvisvar að hoppa inn í bílinn. Meðan við fleyttum kerlingar í burtu mumlaði ég eitthvað um að þeir hefðu verið snöggir á staðinn. Kaninn kann að meta svona lítið spjall, og það virtist aðeins við hæfi að gera þeim til geðs.
,,Já, ekkert mál félagi. Við erum með bíla í helstu götunum hérna. Þetta fólk tekur ekkert eftir hlutum sem eru ekki á hreyfingu, við gætum alveg eins ekki verið til. Þú hefur séð risaeðlumyndina í skemmtigarðinum? Sami hlutur.''
Þetta voru augljóslega fagmenn. Ég þáði sígarettu af manninum í farþegasætinu, kveikti í, og sló fyrstu öskuna út um gluggann er við hossuðumst um stræti Dublin. Í myrkrinu skriðu hundrað ónefndir hlutir áfram, og það gerði ég líka.
